(DIRECTEUR) Wat wij hier op school doen, is eigenlijk Scandinavisch onderwijs, maar in een Vlaamse context. (VOICE-OVER) De reporter van TV.Klasse doorkruist Vlaanderen op zoek naar inspirerende proeftuinen. Dat zijn scholen die een nieuw onderwijsidee uitproberen. Zo liggen ze mee aan de basis voor onderwijsvernieuwing in Vlaanderen. Laat je inspireren door de proeftuinen. (REPORTER ELKE) Ik ben onderweg naar het Leonardo Lyceum in het hart van Antwerpen. De stad is een smeltkroes van de wereld en dat vertaalt zich in een school met maar liefst 62 nationaliteiten. Toch slaagt hier 90 % van alle leerlingen, uniek in Vlaanderen. (ELKE) U hebt een heel divers publiek op school, 62 nationaliteiten, da's veel, hè ? - (DIRECTEUR) Correct. Zoals u merkt, zijn we in het centrum van Antwerpen gelegen en de aanvankelijke instroom was in hoofdzaak uit Antwerpen-Noord, een buurt met hoge werkloosheid, kansarmoede, criminaliteit. (ELKE) U legt heel hoge slaagpercentages voor. Hoe doet u dat ? (DIRECTEUR) Daar zijn 3 ingrediënten voor. Een heel duidelijke pedagogische visie waarbij competentieleren vanzelfsprekend is. Ten tweede, een cultureel programma dat geïntegreerd in de lessen, maar ook na de lessen toegepast wordt. En het derde, heel belangrijk in functie van het schoolklimaat: een nultolerantie waar het de doelstelling is dat iedereen zich goed voelt. (ELKE) Elke leerling volgt in de ASO-school een hoogstpersoonlijk leertraject op basis van talenten en werkpunten. Dat is niet alleen aantrekkelijk voor kansarme leerlingen uit Antwerpen-Noord, maar ook voor kinderen van Belgische tweeverdieners. Nesrin is zestien en zit in het vijfde jaar Latijn-Wiskunde. Drie jaar geleden verhuisde ze van Bulgarije naar Antwerpen. (ELKE) Jij hebt hier een heel eigen pad gevolgd. Hoe is dat gegaan ? (NESRIN) Ja, drie jaar geleden ben ik vanuit Bulgarije naar hier gekomen met mijn familie om economische redenen en op school was ik eerst in OKAN beland. Eerst moet je gewoon de taal inhalen en zo, maar ik heb echt een grote voorsprong voor Engels en tijdens die lessen van Engels had ik zogezegd niks te doen en kon ik mijn Nederlands bijwerken. En toen ik dat had ingehaald, dan heb ik Engels van een hoger jaar gevolgd. (LERARES ENGELS) Where can you find these words ? Yes, vocabulary, but also... In your textbook. (ELKE) Waar zou Nesrin terechtgekomen zijn als ze niet op deze school zat ? (LERARES ENGELS) Nesrin zou wellicht terecht zijn gekomen in beroepsonderwijs. Niet dat ik iets tegen beroepsonderwijs heb, verre van, maar Nesrin heeft de kwaliteiten om ASO te volgen. Zij heeft veel talenten en wij proberen die talenten dan ook te laten uitkomen. Snelle leerlingen, getalenteerde leerlingen mogen verder lopen. Andere leerlingen mogen hun achterstand inhalen en ik denk dat dat heel belangrijk is. Daar werken wij sterk aan. (ELKE) Op één schooljaar heb jij een heel grote vooruitgang gemaakt. Ben je blij dat je dat individueel leertraject kan volgen ? (NESRIN) Ik ben blij dat ik die kans krijg. Bij mijn oude school was dat zeker niet 't geval. Daar moet je gewoon samen met de anderen dezelfde leerstof volgen. Je kan niet vooruit of terug om iets in te halen. (LERARES ENGELS) Sommige leerlingen laten we voorop lopen. Andere leerlingen gaan ervoor kiezen om in 'peer teaching' hun medeleerlingen te helpen. (ELKE) Gebeurt dat voor ieder vak ? - (LERARES) In veel vakken, maar vooral in 't open leercentrum tijdens e-learning. Je moet maar eens een kijkje nemen. (ELKE) Wat doen jullie ? (JONAS) Wij zijn nu wiskunde aan het oefenen. Als ik iets niet begrijp, kan zij me helpen, want zij zit in het vierde en ik in 't tweede jaar. En dit verbetert mijn wiskunde. (ELKE) Waar zijn jullie mee bezig ? (ANITA) Wij werken aan ons mondeling examen voor Nederlands dat we hebben na de middag. We moesten een boek lezen voor een klasgesprek en zo. (ELKE) Ik zie verschillende leerlingen uit verschillende jaren en graden individueel of in groep werken. Hoe krijgen jullie dat georganiseerd ? (LERAAR FRANS) Da's natuurlijk niet 't werk van de individuele leerkracht. Dat maakt dat wij regelmatig met deze aanpak onderling overleg moeten plegen omtrent het opstarten, uitwerken en 't plannen van opdrachten. (ELKE) Zijn er die minder meewerken omdat ze zoveel zelfstandigheid krijgen ? (LERAAR FRANS) Dat gebeurt wel eens, maar dat maakt weer deel uit van 't leerproces van de leerlingen. E-learning wordt in de eerste graad vrij gestructureerd en streng gecoacht aangeboden. Vanaf de tweede graad verloopt dat soepeler, krijgen ze meer vrijheid, bijgevolg dus ook meer verantwoordelijkheid. (SPELENDE KINDEREN) (ELKE) De leerlingen van het Leonardo Lyceum zitten wel nog per klas, maar werken heel vaak zelfstandig. Leraren differentiëren en zijn meer een coach voor de leerlingen. Ze begeleiden hen en brengen structuur aan. De school biedt 'n brede vorming op maat met veel aandacht voor taal en wiskunde. En de studiekeuze wordt zo lang mogelijk uitgesteld. (DIRECTEUR) Wat wij hier op school doen, is eigenlijk Scandinavisch onderwijs, maar in een Vlaamse context. Wat een knelpunt is in Vlaanderen, is het watervalsysteem. Daar willen we een oplossing voor bieden door eerder opstapmechanismes te realiseren. Dus soms vraagt het dat je af en toe wat meer geduld hebt in 't leertraject van een leerling, dat je niet te snel oordeelt, dus we hebben tegelijkertijd ook een andere kijk op zittenblijven. (MOHAMED) Wat was de formule van standaardafwijkingen weer ? (ELKE) De individuele aanpak creëert kansen daar waar leerlingen anders uit de boot zouden vallen. Mohamed is de eerste van zijn familie die verder zal studeren ondanks z'n moeilijk leertraject. (MOHAMED) Ik kom vanuit een moeilijke buurt, van Stuivenbergplein. Ik persoonlijk vind dat geen moeilijke buurt, maar er zijn daar veel kameraden van mij die geen ASO hebben gevolgd. Ze zitten meer in BSO of ze gaan helemaal niet naar school. Soms heeft dat wel invloed op mij. Dan zeggen ze tegen mij van: Ja, misschien is dat een beter leven. Da's makkelijker. De eerste maand van het 5de jaar was ik ernstig ziek. Ik moest veel inhalen en de motivatie zat wat lager bij mij. Misschien kwam dat omdat ik minder moeite deed of dat ik geen zin meer had. (ELKE) De school probeert z'n motivatie op te krikken. Tijdens e-learning krijgt Mohamed de kans om extra oefeningen te maken en door de huiswerkbegeleiding na school komt hij niet in de verleiding rond te hangen met z'n vrienden. (MOHAMED) Wij, de immigranten, worden gezien als degenen die niet veel studeren of niet veel moeite doen, maar onze school helpt ons wel heel veel. Ze geven ons veel kansen. Allee ja, nu zit ik in zes ASO en... Ik ben bijna weg en... (ELKE) Klaar voor 't hoger onderwijs. - (MOHAMED) Ja. (LERARES) Die jongen is uit Polen gekomen vanaf september. Die jongen voelt zich hier echt niet gelukkig in België. Hij wil veel liever terug naar Polen. Hij was daar bij oma en opa en ziet niet goed in waarom hij hier in België moet zijn. (ELKE) Het team van leraren volgt iedere leerling van heel nabij op. Ze zoeken samen naar het best passende leertraject, maar hier op school kan je enkel een ASO-richting volgen. Wat dan met leerlingen die meer geïnteresseerd zijn in een technische of beroepsrichting ? (LERAAR WISKUNDE) Voor zulke leerlingen voorzien we snuffelstages. Concreet houdt dat in dat zij een week de lessen volgen in een andere school, in een TSO-school of een BSO-school. Ze maken gedurende die week een portfolio en dan gaat men afwegen van: Is dat een goede richting voor mij of is dat toch niet wat ik zocht ? (ELKE) Hoe belangrijk is jouw lerarenteam ? (DIRECTEUR) Bijzonder belangrijk. Da's mijn kapitaal en mijn fierheid. Dus met andere woorden training van die mensen, vakwerkgroepwerking is fundamenteel. Ik denk ook dat het heel belangrijk is dat iedereen op één lijn zit qua pedagogische visie. Mensen die daar niet in mee willen, het spijt me heel erg, maar die hebben dan hier geen plaats. (ELKE) Na de lesuren zijn er cluburen. De leerlingen kunnen sport, toneel of fotografie volgen. Er is ook huiswerkbegeleiding. Na drie maanden kunnen de leerlingen hun keuze veranderen. (LERAAR ANIMATIE) We gaan nu zoeken hoe je dat het best gaat zetten. Voilà, da's je eerste frame. En nu kun je je eerste beweging doen. Je moet goed rekenen, dit is vijf seconden. (ELKE) Wat zijn jullie aan 't doen ? (LERAAR ANIMATIE) Momenteel zijn we animatieclubuur aan 't geven en in principe is dat 'n unieke kans voor deze leerlingen om hun vaardigheden te ontdekken en dan kunnen ze doorstromen naar DKO. (LERARES L.O.) Een extra uur na de schooluren. Dan hangen de leerlingen niet rond in het park. Ze zitten niet op straat. Ze krijgen hier de kans om allerlei sporten uit te testen. Ze zijn ook dikwijls niet vertrouwd met een sportclub. Ze kunnen hier de sport leren kennen. (ELKE) Zo'n aanpak is er niet van vandaag op morgen. Wat raadt u andere scholen aan die met onderwijsvernieuwing aan de slag willen ? - (DIRECTEUR) Het is fundamenteel dat directeurs zich focussen op de 'core business' van hun job en de 'core business' is: een duidelijke pedagogische visie, ontwikkelen samen met je team en dan ook heel consequent toepassen overal in alle klassen met alle leerkrachten en daar willen we naartoe. Dat gaan we realiseren, maar allemaal samen.