(VOICE-OVER) De leraar van 't jaar, Jacques T' Kindt, geeft fysica.

Deze leerlingen van het zesde jaar Wetenschappen-Wiskunde

krijgen van hem een les over de traagheid.

(JACQUES) Vandaag starten we met 't vierde hoofdstuk,

namelijk De Beginselen van Newton. Dat is in je boek op bladzijde 62.

We starten met een eenvoudig proefje

en dat proefje is al 'n tijdje bezig, namelijk die bol die hier ligt.

Die blijft daar liggen.

De vraag is: Waarom blijft die bol daar liggen ?

Ik heb vandaag 'n les gegeven over de eerste wet van Newton.

Dus wat dacht ik ? Wat hebben ze al gezien en voornamelijk:

Wat kennen zij daarvan uit hun dagelijkse ervaringen ?

Ik schreef de titel op bord en dan begon ik met een eenvoudig proefje,

want ik wil niet in 1 keer alles prijsgeven.

De leerlingen moeten zelf proberen om alles op te bouwen en te zoeken.

(LEERLINGEN) De zwaartekracht. - (JACQUES) Ja ?

(LEERLING) Ja.

(JACQUES) Volgens mij zou de zwaartekracht de bol laten vallen.

(LEERLING) Ja. - (LEERLING) De normaalkracht.

(JACQUES) Door de normaalkracht ? Dus, ik herhaal nog eens:

Waarom blijft de bol liggen ?

(JONGEN) De normaalkracht heft de zwaartekracht op.

(JACQUES) Omdat de normaalkracht de zwaartekracht opheft,

omdat de som van de inwerkende krachten...

(LEERLINGEN, JACQUES) Nul is.

(VOICE-OVER) Met 'n onderwijsleergesprek gaat Jacques samen met zijn leerlingen

op zoek naar de bouwstenen van de eerste wet van Newton.

Zo komen ze bij de wet van de traagheid.

(JACQUES) Wat moet je bijvoorbeeld doen als je met de fiets uitbolt

en je springt van je fiets ?

(LEERLING) Ah ja, ervan springen. - (LEERLINGE) Wat meelopen.

(LEERLING) Springen en dan wat meelopen.

(JACQUES) Waarom is dat ?

(LEERLING) Omdat je anders bruusk zou remmen.

(JACQUES) Met je voeten en... - (LEERLING) Er zo wat over slaan.

(JACQUES) En je lichaam beweegt verder als gevolg van de traagheid.

Wat kom ik thuis veel tegen ?

Als ik een douche neem...

Shampoo, maar er zit niet veel meer in. Ik heb het allemaal verbruikt.

Wat doe je dan ?

Een keer goed schudden om 't onderaan te krijgen. (GELACH)

Niet zo, maar echt zo. Een grote kracht

en als gevolg daarvan beweegt alles naar beneden.

Ik stop en ik heb alleen maar de fles vast.

Dus die shampoo, die blijft rechtdoor bewegen

en komt daardoor onderaan terecht. Traagheid in de douche.

En je merkt dat je daar voortdurend mee wordt geconfronteerd,

met de traagheid in het dagelijkse leven.

Dus een leerling moet in de eerste instantie graag naar je les komen.

Daarom moet je je leerlingen zo veel mogelijk verrassen

met aangename dingen, met zaken die ze uit hun leefwereld kennen.

Ik denk dat er mensen zullen vanavond 'n douche nemen

en zullen denken aan die wet van de traagheid.

Daar ben ik bijna zeker van.

(JACQUES) Ik heb nog 'n voorbeeld uit de actualiteit.

'Natalia betrokken bij een verkeersongeval.'

Dus ze wou blijkbaar een afrit nemen, maar op het nippertje.

Ze heeft daardoor een melkwagen de pas afgesneden.

Die is gestopt, een beetje gedraaid en als gevolg van die grote massa

neemt die de auto mee. Hoe zou dat komen ?

(LEERLING) Omdat die melk nog altijd in beweging was

als die auto begon te slingeren

en die melk bewoog nog dezelfde richting als dat hij eerst reed.

(VOICE-OVER) Jacques gebruikt in z'n les vaak voorbeelden uit de actualiteit.

Hij spoort de leerlingen ook aan om zelf voorbeelden te zoeken

uit hun eigen omgeving.

(JACQUES) Ik wil dat ze 'n kritische geest hebben. Dat betekent

dat ze niet zomaar iets aannemen wat de leerkracht vertelt

en dat ze in staat zijn om dat voor hun eigen uit te maken.

Wat vertelt hij nu ? Wat weet ik erover ?

Klopt dat wat met mijn ideeën ?

Durf ik die ideeën naar voor brengen tegenover die leerkracht ?

Daarom moet er 'n zeker vertrouwen zijn tegenover de leerkracht

dat ze beseffen: Als ik hem iets vraag,

dan gaat hij me niet afblaffen of zo, maar gaat hij luisteren naar m'n stem

en me eventueel corrigeren, maar toch respect hebben voor wat ik doe.

(LEERLING) Is dat hetzelfde als je dan bijvoorbeeld zo met de tractor

met daarachter een beerton of zo ? Ja, als dat dan begint te klutsen...

Vooral als je begint te remmen, dan krijg je zo gelijk 'n terugslag.

Is dat dan als die traagheid ? - (JACQUES) Voilà.

Uiteraard is 't juist. Denk maar aan jezelf

binnen x aantal maanden, als je met de auto leert rijden,

dat het dus uitermate gevaarlijk is aan de rode lichten

juist te stoppen voor een tankwagen.

Want je gaat je altijd miskijken op zijn remafstand.

Hij zal remmen, maar door de beweging van de tankwagen

gaat hij minder kunnen remmen dan je zelf remt.

Dus nooit sterk afdraaien voor een tankwagen. Levensgevaarlijk.

Het is altijd leuk dat, na het uitleggen van een bepaalde wet,

dat de leerlingen zelf naar voor komen met voorbeelden,

wat uiteindelijk bewijst en mij plezier doet

dat ze eigenlijk meedenken met de leerstof en de leerkracht.

(JACQUES) Zijn er vrijwilligers voor 'n proef ?

Ja.

Vijftig euro.

(LEERLING) Ja. (KLAS LACHT)

(JACQUES) Er is geld te winnen natuurlijk. Als ik dat hierop zet...

Ja. De wet van de traagheid. Normaal zou het toch moeten...

Als je voldoende snel bent of kracht hebt

om het flesje bovenaan te kunnen laten staan.

(VEEL LAWAAI) (DE KLAS LACHT)

(DE KLAS IS ENTHOUSIAST EN APPLAUDISEERT)

(JACQUES) De eerste proefjes waren altijd... Zijn altijd zeer eenvoudig.

De leerlingen krijgen het gevoel: Gaat hij maar dat doen vandaag ?

En toch leren ze via die proefjes meestal de essentie van de leerstof

en daarna komen de wat meer interessante, spectaculaire proefjes

en probeer ik de link te leggen tussen de theorie en de proefjes.

(JACQUES DENKT NA)

Je hebt mij gezien met die flesjes, dus dat betekent:

Heel hard en liefst naar beneden trekken.

(GELACH) (JACQUES) Ah ja. (LACHT)

(EEN HARDE KLOP) (GELACH)

(EEN HARDE KLOP, VALLEND GLAS) (LUID APPLAUS)

(JACQUES) Ja, terug een beetje ernstig.

Een oefening.

Ah, toch niet. Opdracht acht.

Ja, uiteraard opdracht... Ik zeg... Nee, vier.

Vier is te moeilijk.

Oefeningen maken is nodig

omdat ze dan via het antwoord dat ze noteren

ook een structuur krijgen in de leerstof.

Leerlingen moeten ook punten halen en ze moeten 'n zekere basis hebben

om te studeren. Dat gebeurt dan via die oefeningen.

Het moet plezant zijn in de les, maar daarna moet er afgerond worden

naar een deftige structuur.

In mijn lessen fysica wil ik niet alleen mijn leerlingen stimuleren

om aan fysica te doen of proeven te laten uitvoeren,

maar ik wil ze ook meer mens laten worden.

Ik wil ze zelfredzaamheid leren, ik wil ze nieuwsgierig maken,

ik wil ze kritisch leren nadenken.

Dat ze hun plan leren trekken in 't leven,

dat ze niet van 't minste beginnen te panikeren, maar zeggen:

Kijk, ik kan iets en ik zal 't worden. Ik wil 't doen.