onderwerpen: lezen, leesbevordering, leesvaardigheid, inktaap, literatuur, Nederlands, leesplezier, secundair onderwijs, secundair
Onze leerlingen lezen wel goed (ze begrijpen veel) maar ze lezen niet graag. Kinderen doen het nog graag maar jongeren haken snel af. Hun leesplezier is zoek. Is daar echt niets aan te doen? TV.Klasse volgt een leraar die er met haar leerlingen een ervaringszoektocht van maakt. De Inktaap inspireert.
Hieronder vind je de weergave van de gesproken tekst in het filmpje. Je kan deze tekst ook als ondertitelingsbestand (TimedText) downloaden
(MEISJE) Ik blijf bij m'n eerste gedacht en niemand heeft me kunnen overtuigen
van iets anders, dus ik stem voor hem.
(MEISJE) Het boek dat de mooiste beelden maakt.
(ROBIN) Niemand schrijft mooier 'n verhaal dan hij.
(VOICE-OVER) 12 leerlingen uit het 5de jaar van de kunsthumaniora in Antwerpen
doen mee aan De Inktaap. Dat is een leesbevorderingsproject
van de Nederlandse Taalunie, CANON Cultuurcel
en Stichting Lezen Nederland.
Vlaamse, Nederlandse en Surinaamse jongeren
lezen de winnaars van 3 grote literaire prijzen
en kiezen zelf hun favoriet die De Inktaap krijgt.
(MARLEEN - LERAAR VOORDRACHT) De reden waarom ik ons heb ingeschreven voor De Inktaap
is dat ik (AARZELT) mijn leerlingen liever wil laten lezen
en meer wil laten lezen, maar ook meer wil laten lezen
zonder de dwang van: er hoort een boekbespreking bij
en er wordt ontleed en geanalyseerd.
We praten natuurlijk veel over die boeken,
maar het moet vooral goesting krijgen in lezen zijn.
(MARLEEN - LERAAR VOORDRACHT) We zijn bezig met het tweede boek. Ja.
Ik hoop dat jullie in de vakantie allemaal goed gelezen hebben.
Silke, het was jouw beurt om te doen wat we elke week doen, namelijk...
(SILKE) Ik moet een stukje voorlezen uit Godenslaap
en op die manier moet ik dan eigenlijk
proberen een gesprek te starten met jullie en wat meningen uitlokken.
Of jullie 't eens of oneens zijn met mij of met wat er geschreven staat.
'Dat de schrijver er ten behoeve van de lezer zijn naam op zette,
leek me bijna even absurd als aangerand worden door iemand
die je eerst beleefd zijn visitekaartje overhandigt.'
Dus ze zegt dat ze 't eigenlijk absurd vindt
dat mensen, de schrijvers, hun naam op het boek zetten.
Vinden jullie dat ook ? - (ROBIN) Elke auteur heeft wel zijn
kenmerken en kwaliteiten, dus uit die kenmerken kun je afleiden
wat je van 't boek vindt. - (MEISJE) Ja, en ik vind ook...
Als 'n schrijver 'n boek schrijft, dan schrijft hij dat waarschijnlijk
omdat hij dat dan zelf ook wel goed vindt en...
Bijvoorbeeld Erwin Mortier wint nu de literatuurprijs
en stel dat zijn naam er niet op zou staan...
Het zou toch erg zijn dat niemand weet dat dat die persoon is,
dat hij niet die aandacht krijgt...
(JONGEN) Voor de schrijver wel, maar ik denk dat 't voor de lezer interessant is,
dat hij gewoon boeken, gewoon zonder naam,
en dan kan hij daar zelf zijn mening over vormen.
(VOICE-OVER) Iedere week besteedt Marleen in de klas even tijd aan De Inktaap
om zo de leerlingen die niet graag lezen een duwtje in de rug te geven
door met de leerlingen 'n gesprek aan te knopen
over hoe ver ze al geraakt zijn en wat het boek met hen doet.
(MARLEEN - LERAAR VOORDRACHT) De bedoeling is dat ze echt proberen te verwoorden
waarom ze dat boek goed vinden of niet goed.
Niet gewoon: Ik vind... Ze moeten verder gaan dan:
Ik vind iets goed of iets niet goed of ik vind het mooi of niet mooi.
Het gaat over de waarom, leren verwoorden, leren zeggen
wat je echt van iets vindt. De ruimte krijgen
om te zeggen wat je denkt en daar niet meteen op beoordeeld worden,
geeft gewoon de vrijheid om dat te durven doen.
(VOICE-OVER) De Inktaap past bij Marleen in 't vak Voordracht.
Ze wil haar leerlingen warm maken voor literatuur en poƫzie.
Uit 't PISA-onderzoek blijkt dat Vlaamse jongeren wel goed lezen,
maar niet graag. Op leesplezier scoren ze het slechtst ter wereld.
(LERARES VOORDRACHT) Ik weet niet of jongeren niet graag lezen.
Ik denk dat ze er gewoon geen tijd voor hebben,
geen tijd voor maken, kunnen of willen maken precies
omwille van al de dingen waarmee ze omgeven worden.
In een zetel gaan zitten met een boek en lezen
lijkt soms voor hen tijdverspilling. Er zijn zo veel dingen te doen.
(VOICE-OVER) Dus trekt Marleen met 'r leerlingen op literaire driedaagse
naar de Ardennen. Ze wil tijd maken om te lezen en te praten over boeken.
(MARLEEN - LEERAAR VOORDRACHT) We zorgen dat er 'n open haard is. We maken 't gezellig
en verder moeten ze alleen maar lezen.
Dus iedereen brengt bundels, boeken met kortverhalen,
alles wat de moeite is om te lezen mee. Het ligt helemaal vol, dat huis,
en iedereen zit in de zetel of aan tafel en leest.
(SILKE - 16) Ik vind dat lezen zeker geen tijdverspilling is
en jongeren zouden het meer moeten doen.
Neem eens 'n halfuur 'n boek vast, ga even apart zitten
en focus je daarop. Ik denk dat veel jongeren
ook aangenaam verrast zullen zijn van
hoe ze zo in een verhaal kunnen zitten
en het moeilijk hebben om te lossen zelfs soms en dat je meer wilt.
Da's fantastisch, dat gevoel.
(ELISA - 16) Ik vind een boek lezen, dat is veel persoonlijker dan tv kijken of zo.
Je kunt je daar echt zo op concentreren en in verdiepen
en je kunt je eigen fantasie laten werken.
(MORGANE - 17) Ik lees helemaal niet graag. Dat was voor mij erg moeilijk om...
ZekerGodenslaap, da's vierhonderd pagina's, denk ik.
Dat was erg moeilijk om dat helemaal... Om eraan te beginnen,
ik dacht eerst van... - (TIM) Niet alle boeken zijn saai.
Veel mensen denken dat, jongeren, maar er zitten echt wel plezante,
geestige boeken tussen die echt tof zijn om te lezen.
Het is niet zo saai als er gedacht wordt.
(VOICE-OVER) Tijdens de literaire driedaagse is er tijd om te genieten
en niet alleen van boeken, ook van lekker eten en de buitenlucht.
Het einddebat van De Inktaap staat ook op 't programma.
De leerlingen hebben geen klassieke boekbespreking geschreven,
maar een recensie. Daaruit halen ze drie argumenten voor of tegen
die ze kunnen gebruiken tijdens 't einddebat.
Uiteindelijk stemmen ze voor 't boek dat volgens hen
De Inktaap verdient, maar eerst discussiƫren ze
bijvoorbeeld over de woordkeuze van de auteurs.
(ROBIN) Cees Nooteboom durft wel echt moeilijke woorden gebruiken.
Als je je boek begint met 'Gondels zijn atavistisch',
ja, wie weet er wat 'atavistisch' betekent ?
(LERAAR) Betekenen die woorden voor jou dan een uitdaging ? Zijn die dan...
(ROBIN) In het begin wel, maar als er blijven van die woorden komen,
heb je op de duur zoiets van: Ik ben het beu. Ik lees er gewoon over
en ik ga ze niet allemaal opzoeken. Het is te vermoeiend.
(LERARES) Heb je 't gevoel dat 't functioneel is,
het feit dat hij... Of is het bij jullie alleen maar overgekomen
als een soort vanmoeilijkdoenerij? - (DOOR ELKAAR) Ja, nee.
(MEISJE) Ik vond dat niet. Ik vond dat... De moeilijke woorden waren ook vaak
uit de context te halen. Misschien niet precies wat ze betekenden,
maar je kon volgen.
(JONGEN) Ik vind dat Cees Nooteboom geen woord te veel zet.
Ik vind, op een half blad zet hij je verbeelding zo aan het denken
dat je echt die beelden voor je krijgt en dat vind ik heel mooi.
(LERAAR) We willen er toch wel achter komen (AARZELT) wie jullie toch...
Of wat jullie het beste boek vinden.
Dan gaan we nu 'n geheime stemming houden.
Het is aan jullie.
(TIM) Tijdens 't debat ben ik op 't laatste moment van gedacht veranderd
en kies ik voor dit boek.
(MEISJE) De prachtige poƫtische taal in dit boek blijft me ervan overtuigen
dat hij moet winnen.
(JANNE) Ik kies voorKleine Dagen van Bernard Dewulf
omdat hij beelden kan opwekken als geen ander.
(SILKE) Hij liet me in iets uitzonderlijks geloven,
in een oorlog zonder pijn.
(LERAAR) De winnaar is... - (MARLEEN) Bernard Dewulf.
(GEJUICH) (MARLEEN) MetKleine Dagen. (DE HELE GROEP APPLAUDISSEERT)
(VOICE-OVER) Ze nemen hun stem mee naar de slotdag van De Inktaap
in de Singel in Antwerpen. Hier zullen ze de schrijvers ontmoeten
en wordt de winnaar bekendgemaakt.
(MARLEEN - LERAAR VOORDRACHT) De Inktaap helpt hen wel om schrijvers te leren kennen
die ze niet meteen zouden uit een rek halen
of in 'n boekenwinkel zouden vastnemen. Ze moeten
nieuwe dingen leren kennen, dat gaat hun wereld gewoon veel vergroten
en dat is wel de bedoeling. Ik wil ze nieuwsgierig maken naar...
wat verschillende schrijvers doen.
En dat ze zo een beetje steviger en opener in de wereld staan,
want dat is wel wat lezen met je doet natuurlijk.
(ROBIN - 16) Ik kijk vooral uit naar wie de winnaar nu eigenlijk gaat zijn.
Ik hoop dat 't dezelfde winnaar is als de winnaar die wij kozen,
maar 't wordt spannend.
(JANNE - 16) Ik kijk uit naar de ontmoeting met de schrijvers, omdat...
Je hebt dan al die boeken gelezen en je hebt dan wel zo'n beeld
en je ziet foto's, maar om ze in 't echt te zien, da's wel leuk
en dan vragen stellen over het boek omdat ...
... sommige dingen niet echt duidelijk zijn.
(TIM - 17) Weten wie er gewonnen heeft, ik denk dat dat 't belangrijkste is,
dus... Omdat je er ook al even mee bezig bent, met die boeken te lezen
en ook in de klas dus,
ik denk wel dat dat 't spannendste moment van de dag is.
(STIJN MEURIS) Goedemorgen, ik ben Stijn Meuris en probeer deze Inktaapdag
in goede banen te leiden. Het is de tiende editie van De Inktaap.
Het is bijna niet te geloven. 10 jaar terug zaten jullie in de kleuterklas.
In totaal hebben er 2.500 leerlingen uit de Lage Landen meegedaan.
Sterker nog, niet alleen uit de Lage Landen, maar zelfs uit CuraƧao
en Suriname.
(VOICE-OVER) De studenten uit Suriname en CuraƧao zijn er niet,
maar de Nederlandse studenten wel.
Tijdens de pauze zijn zij benieuwd naar wat de Vlaamse leerlingen
van de boeken vinden.
(NEDERLANDS MEISJE) Ik vond 't begin vanGodenslaap wel heel sterk,
alleen, het was best 'n langzame opbouw.
Rond een bladzijde of honderd was eigenlijk nog steeds... Ja.
(VLAAMS MEISJE) Na 100 bladzijdes kwam het echt pas op gang,
zo'n gevoel had ik, dat je even zo moest doorbijten
om dan het boek voort te lezen.
(MAN ZINGT) Zoals je daar nu zit, je haren bijna wit.
De rimpels op je handen.
Zo vriendelijk en zacht. Wie had dat ooit gedacht ?
Je bent zoveel veranderd.
Ik werd niet wat je wou, maar papa luister nou.
Ik doe de dingen die ik doe (PAUZE) met mijn ogen dicht.
(STIJN MEURIS) Het is de bedoeling dat de mensen in de zaal
vragen stellen aan de auteurs. Wie voelt zich geroepen
om hier op het bankje plaats te nemen ?
We gaan vragen stellen aan Erwin Mortier en Bernard Dewulf.
(JONGEN) Ik heb de vraag of de literatuurprijs belangrijk is voor jou.
(ERWIN MORTIER) Da's mooi meegenomen, maar het is niet de essentie.
De essentie is 't schrijven zelf. - (MEISJE) Ik heb 't niet geteld,
maar ik had het gevoel dat u meer over uw zoon schreef
dan over uw dochter. - (DEWULF) Als jij dat denkt,
dan... Dan zou dat ook kunnen, ik weet het niet,
maar ik heb 't ook niet geteld en ik ben er echt niet mee bezig geweest.
(JONGEN) Ik neem aan dat u de verhaaltjes over uw eigen kinderen schreef
en ik vraag me dus af wat zij ervan vinden
en wat hun vrienden ervan vinden dat zij zo beschreven zijn.
(BERNARD DEWULF) Zodra ze daar ook maar last van krijgen,
of commentaar krijgen, stop ik er onmiddellijk mee.
Ik bedoel, dat is mij veel meer waard dan welke publicatie ook.
(MAN ZINGT) Ik weet niet waar ik sta, maar niemand doet mij na.
Ik doe de dingen die ik doe (PAUZE) met mijn ogen dicht.
(PRESENTATOR) Nu gaan ze gewoon bekendmaken wie De Inktaap 2011 gaat winnen.
(MEISJE) De winnaar van de tiende Inktaap is Bernard Dewulf met Kleine Dagen.
(LUID APPLAUS EN GEJUICH)
(BERNARD DEWULF) Ik ben erg blij met die prijs, omdat 't toch wel 'n ...
zeer uitgebreide jury is, dus het kon alle kanten op.
Ook dat zo veel jonge mensen dat boek hebben gelezen
en zelfs al lezen die mensen dit jaar alleen maar die 3 boeken,
da's goed voor mij. (AARZELT)
Het belangrijkste vind ik eigenlijk dat ze ze gelezen hebben,
maar dat ze erover praatten onder elkaar.
(MARLEEN - LERAAR VOORDRACHT) Precies omdat je start in klasverband en het dus wat een opdracht is,
denk ik dat je ook leerlingen bereikt die anders niet zouden lezen.
Het was heel mooi, vorige week kwam iemand af met een gedicht
van Nooteboom. 'Nooteboom schrijft ook gedichten. Ik vond er ƩƩn.'
En een andere leerling was begonnen inMarcel,van Mortier.
Dus dan denk ik: Ja, dan zijn ze toch een beetje vertrokken.