(VOICE-OVER) Wat doet een kleuter eigenlijk een hele dag op school ?

Weet u waarom een kleuterleidster precies doet wat ze doet ?

Klasse laat kinderpsychiater Peter Adriaenssens 'n hele dag meekijken

bij juf Patricia als een vlieg in de kleuterklas.

In Vlaanderen gaan bijna alle kleuters al jong naar school.

Ze zijn met zo'n kwart miljoen. Daarmee staan we aan de wereldtop.

Juf Patricia werkt met de eerste kleuterklas,

ze zijn tussen tweeënhalf en drie jaar oud.

(MAMA) Tot straks, meisje. - (PATRICIA) Tot straks, dada.

(VOICE-OVER) Af en toe valt het afscheid aan de schoolpoort zwaar.

Veel ouders zouden wel de hele dag vlieg willen zijn in de klas.

Dat doen we vandaag met de camera.

Nadien leggen we de beelden voor aan Peter Adriaenssens,

bekend kinderpsychiater

en auteur van gewaardeerde opvoedingsboeken.

Hij legt uit hoe en waarom de belevenissen in de klas

zoveel invloed hebben op de ontwikkeling van een kleuter

van jongs af aan.

(PETER ADRIAENSSENS) Eigenlijk zou iedere ouder zich eerst de vraag moeten stellen:

Wie wil ik dat mijn kind is de dag dat hij achttien is ?

En dan denk ik dat we het allemaal als ouders eens zijn.

We willen dat die zelfstandig is,

dat die op een veilige manier kan samenleven met anderen,

dat die zich kan inleven in andere mensen, goeie gevoelens heeft

en zo meer. Als we dat willen bereiken,

dan is de kleuterklas zonder meer de start.

(VOICE-OVER) Elke ochtend om halfnegen nemen de kleuters plaats in een kring.

Tijdens het kringgesprek overloopt de juf wie die dag aanwezig is.

Elk kind mag zijn eigen foto omdraaien op de grote ballon.

(JUF PATRICIA) Ja, Tulin, goed zo.

Voilà. Goedemorgen, Tulin.

(VOICE-OVER) Tijdens dit dagelijks ritueel overloopt de juf

met prenten van de klaspop, Jules, de structuur van de dag.

(KLEUTER) Buiten spelen. - (JUF PATRICIA) En dan gaan we ?

(KLEUTER) Boterhammen eten. - (JUF PATRICIA) Eten. En dan ?

(PETER ADRIAENSSENS) In zo'n ochtendmoment worden toch wel heel veel...

heel complexe nieuwe dingen aangeleerd.

Het belangrijkste effect van structuur is

dat het leven eenvoudiger wordt voor het kind.

Het begint te zien: Als ik iets goed organiseer, stap na stap doe,

dan moet ik niet alle dagen terug zitten nadenken:

Hoe ga ik dat doen ? Het gaat gemakkelijker, het gaat sneller.

(VOICE-OVER) De kinderen maken eerst de klaspop wakker en de juf kleedt hem aan,

net als thuis met de kleuters gebeurt.

De juf trekt de naam van het kind dat heel die dag voor Jules mag zorgen.

(JUF PATRICIA) Ik weet het niet. Ik heb het gezien.

(ALLE KLEUTERS) Ik.

(PETER ADRIAENSSENS) Als je drie bent, dat is nog de tijd van: Ik, ik, ik,

en dit is een van de nieuwe stappen die de kinderen hier leren:

Je zit in groep, je krijgt structuur. Om beurten praten.

We zien toch dat heel veel ouders hun eigen creativiteit terugvinden

dankzij de verhalen van hun kleuters als die naar huis komen,

want het is de kleuter die aan tafel ineens gaat zeggen:

Wij moeten om beurten praten, want ze hebben dat in de klas geleerd.

(JUF PATRICIA) Ik ga er nog 1 leggen. - (KLEUTER) Die is voor mij.

(VOICE-OVER) Juf Patricia biedt na't kring gesprek vier activiteiten aan

waaruit de kinderen kiezen. Later kunnen de kleuters wisselen.

In de voormiddag krijgt de juf hulp van een kinderverzorgster.

Daardoor heeft ze wat tijd om zich te richten

op de ontwikkeling van ieder kind.

(PETER ADRIAENSSENS) Kinderen van die leeftijd kunnen zich nog niet lang concentreren,

dus men probeert daarop in te spelen.

Eerder dan dat het een probleem wordt

en dat je na een halfuur of een uur een deel kinderen hebt

die aan het zeuren zijn, probeert de kleuterleidster

net een aanbod te doen dat voldoende wisseling geeft.

Dus er is echt gedacht vanuit de schoentjes van een driejarige.

Wat heeft die eigenlijk nodig ?

(VOICE-OVER) Tijdens de activiteit die de juf begeleidt,

experimenteren de kleuters met licht en donker.

Ze kunnen ook gaan spelen in een speciaal donker hoekje.

(KINDERMUZIEK)

(VOICE-OVER) Ook het dansen en zingen gebeurt rond het thema licht en donker.

Op het eerste gezicht een simpel thema.

(PETER ADRIAENSSENS) Dat is het eerste wat je natuurlijk ziet, dat is het eenvoudige onderwerp

licht en donker, maar dan zie je dat er veel beweging bijgevoegd wordt.

Het is de leeftijd waarop het lichaam echt aangemoedigd moet worden

om veel te spelen. Maar donker betekent ook gevoelens.

In het donker is de ene bang en de andere niet.

Het is ook een nieuw thema dat het lichaam, de hersenen aankunnen

vanaf de leeftijd van ongeveer drie jaar,

dat is beginnen verschil te maken tussen gevoelens.

Vind ik het grappig of vind ik het bangelijk ?

(VOICE-OVER) Het is vijf voor tien, het moment om de jassen van de kapstok te halen,

want de speeltijd komt eraan.

Terwijl Louise Valerie helpt met het dichtritsen van haar jas,

krijgt Milan van de juf een parel.

Hij was immers agressief in het begin van het schooljaar.

Nu krijgt hij elke keer een parel als hij niemand heeft geslagen.

(JUF PATRICIA) De doos is bijna vol.

Amai, ik denk dat jij snel een verrassing gaat krijgen.

(PETER ADRIAENSSENS) De juf merkt het hier schitterend op dat er een kind is

dat eigenlijk vrij snel aangepakt moet worden

voor agressief gedrag. En zoals we uit heel wat onderzoek weten:

Jonge kinderen, daar kan je dat gedrag best bij aanpakken

en je kan het het best aanpakken door het aan te moedigen,

door te belonen. Dat is iets heel anders dan verwennen,

want dat wordt er vaak mee verward. Het kind heeft ervoor gewerkt,

het heeft zich flink gedragen en het krijgt daar een kleine beloning voor,

is daar fier op.

(PETER ADRIAENSSENS) De speelplaats is natuurlijk een heel erg belangrijke plaats.

Het is de wereld in het klein, dus dat is een hele complexe opdracht

voor het jonge kind om te leren zich sociaal te gedragen in grote groep.

Het is ook een hele goeie plaats om de temperatuur van een kind

zijn ontwikkeling te meten. Dus kinderen die agressiever zijn

of kinderen die gemakkelijk zich terugtrekken,

dat ga je snel zien daar.

(JUF PATRICIA) Buik.

Handjes op de schouders.

(VOICE-OVER) Na de speeltijd is het tijd om de lichaamsdelen beter te leren kennen.

Dat doet de juf in groep, ze gebruikt er zangrijmpjes voor.

(JUF PATRICIA) Tikke takke toren, trek eens aan je oren.

(PETER ADRIAENSSENS) Zingen is iets wat jonge kinderen heel graag doen, het is iets nieuws.

Want het is niet alleen klanken maken,

maar het is ook zingen over iets.

En de juf neemt de moeilijke woorden voor haar:

schouder, elleboog. Dus de kinderen leren eerst dat aan te duiden

en leren daarna de woorden.

(JUF PATRICIA) Nu moet Hannelore eens voelen welk kindje dat hier staat.

Voel jij eens aan dat... Wie zou dat kindje zijn ?

(VOICE-OVER) Al spelend verkent Hannelore samen met 'r klasgenootjes haar zintuigen.

Handen, oren, ogen, neus en mond, het is allemaal belangrijk.

(PETER ADRIAENSSENS) Je ziet misschien hier het grootste verschil

met wat onderwijs vroeger was. Waar dat erg gericht was op kennen.

We weten nu dat je in de wereld je mannetje moet kunnen staan

en dat wil zeggen: Je moet snel kunnen zijn,

goed kunnen stappen, straks goed op de fiets kunnen zijn.

Je moet ook tijdig kunnen horen dat er een wagen aan komt.

Je moet gezien hebben dat er ginds iemand oversteekt

en je kop moet dat allemaal in één cocktail gemixt krijgen.

Dus het trainen van al die zintuiglijke waarnemingen,

ja, het is eigenlijk een schat aan informatie.

(VOICE-OVER) Halftwaalf, tijd voor een middagpauze.

Op het potje gaan, boterhammen eten

en dan natuurlijk doen wat kinderen het liefst doen: spelen.

(JUF PATRICIA) Kom maar binnen.

(VOICE-OVER) Na de middagpauze komen de kinderen terug samen in een kring.

Milan zit echter niet op zijn vaste plaats naast de juf.

Hij is boos en wil niet op zijn paddenstoel zitten,

maar dat moet wel van de juf.

(JUF PATRICIA) Ben jij boos ? O, Milan is boos.

Ga jij het speldje op boze Jules zetten dan ?

Allee vooruit, ga je dan maar op boze Jules zetten.

(VOICE-OVER) Terwijl Milan op deze manier zijn gevoelens leert tonen,

krijgt Valerie het aan de stok met Louise omwille van een pop.

(LOUISE) Ik geven. Nee, nee. Valerie.

Pak ze. Zo. Niet meer doen, hè. Au.

(JUF PATRICIA) Valerie, kom. Kom bij mij.

Kom bij mij. Kom bij mij. Kom bij mij, zeg ik je nu.

En nu ? En nu ? (LOUISE HUILT)

(JUF PATRICIA) Zie nu eens. Wat ga je nu doen ?

Wat ga je nu doen ? (LOUISE HUILT NOG STEEDS)

Wat moet je dan doen ?

Geef haar maar een dikke knuffel. Vooruit, en een dikke zoen.

(PETER ADRIAENSSENS) Vanaf drie jaar moeten kinderen zich realiseren

dat ze eigenlijk ook een beetje elkaars concurrenten zijn.

Ze willen allemaal de aandacht van de juf, ze willen dezelfde pop.

Hoe maak je goed ruzie ?

Dat is eigenlijk het onderwerp waar het hier over gaat

en te vaak worden eigenlijk kinderen in Vlaanderen nog altijd geleerd

gewoon te zwijgen. Hier wordt eigenlijk geleerd van:

Nee, je moet dat oplossen.

En de juf brengt daarin goed en kwaad duidelijk als onderwerp in.

Wat kan en wat kan niet. Ze is streng, maar rechtvaardig.

(JUF PATRICIA) Je doet het niet meer, dan moet je geen traantjes meer laten.

Voilà. Opgelost ? Allee, vooruit.

(ADRIAENSSENS) Ouders, leerkrachten moeten weten: Het is normaal

dat kinderen op die leeftijd ruzie maken.

Het is gezond, want ze leren daar ook echt wel iets van

en het is belangrijk als ze goeie volwassenen willen worden,

dat ze op een correcte manier ruzie leren maken.

Milan is boos en de juf zegt niet: Je mag niet boos zijn.

De juf zegt: Je mag boos zijn, zet het dan op het kwade gezicht.

(VOICE-OVER) In de namiddag heeft juf Patricia gezorgd voor elk wat wils.

Terwijl de ene groep kleuters naar hartenlust stempelt,

geniet de rest van het tekenen.

Ondertussen laat Brittany aan Tulin zien

hoe ze 'n spijker moet in kloppen en spoort ze haar aan hetzelfde te doen.

De juf geeft aan de hand van 'n spel extra taalondersteuning aan Achmed.

(JUF PATRICIA) Is dit de beer ? - (ACHMED) Nee.

(JUF PATRICIA) Nee, dat is maan. - (ACHMED) Maan.

(JUF PATRICIA) En wat is dit ? Ster.

(PETER ADRIAENSSENS) Hier zien we nu 'n kind waar taal nog echt op gang moet worden getrokken

en waar dat de juf toch een oefening met een groepje gaat doen

waarbij ze eigenlijk één kind bijzonder in de aandacht heeft.

Dus een hele mooie vorm van 'n discrete begeleiding van een kind

zonder dat het hoeft op te vallen voor iedereen van:

Hier hebben we nu dit kind bijzonder in de aandacht.

(VOICE-OVER) Aan het eind van de dag vertelt de juf nog 'n verhaal

om rustig af te sluiten.

Jules krijgt zijn pyjama aan en Emelie mag hem onderstoppen

terwijl de klas een slaapliedje zingt.

(ALLEN) Pyjama aan en dan naar bed.

(VOICE-OVER) Tot slot krijgt elk kind van de juf nog een dikke duimenstempel.

(PETER ADRIAENSSENS) Zoals ouders die een verhaaltje vertellen aan het bed van hun kind

zodat het zich veilig voelt als het gaat slapen,

zo gaat de kleuterjuf ook zorgen voor een rustig slot.

Alle kinderen zitten tezamen rond die veilige volwassene,

de juf die de hele dag eigenlijk voor hun gezorgd heeft.

Mooi is dat ze de kinderen met een flinke pluim nog wegstuurt,

dat kan niet genoeg nadruk krijgen hoe belangrijk het is

dat volwassenen een compliment geven aan kinderen.

Dan zie je hoe die kinderen...

Je ziet ook dat ze al met hun vuistje opgeheven lopen

zodat de inkt goed zal drogen en dat ze het zeker kunnen tonen

aan de mama, papa die komt en ik vind dit moment belangrijk:

Als de kleuterjuf en de ouders wat uitwisselen.

Het is belangrijk dat kinderen zien dat hun ouders en de kleuterjuf

mensen zijn die elkaar vertrouwen.

Dat maakt de volgende dag opnieuw veel krachtiger.