(VOICE-OVER) Jongens en meisjes hebben evenveel talenten en verdienen gelijke kansen.

Dat lijkt vanzelfsprekend. Toch speelt het geslacht van leerlingen

onbewust toch een grote rol in het onderwijs.

Zijn jongens beter in techniek dan meisjes

en voelen jongens zich altijd aangesproken in de klas ?

Mieke Maerten geeft tips om je genderbewustzijn aan te scherpen.

(LENNERT) Jongens zijn sterker dan meisjes.

(KATO) De meisjes spelen het liefst met de poppen, de jongens met de piraten.

(CAMI) Jongens hebben kleinere haren.

(LENNERT) Meisjes zijn braver dan jongens. Soms eens. Soms.

(CAMI) Jongens kunnen beter babbelen dan meisjes.

(VOICE-OVER) Meisjes zijn anders en jongens ook,

maar hoe ga je met die verschillen om in de klas ?

We kijken mee in de peuterklas van juf Audrey

waar jongens ook in de poppenhoek spelen

en meisjes de werkbank ontdekken.

(JUF AUDREY) Jongens spelen bruter, gaan in de poppenhoek met de poppen spelen,

maar dat is dan eerder van die pop vastpakken

en die kop gaat op de grond en die wordt overal gedropt.

Meisjes zijn rustiger, zorgzamer.

Die gaan ook al zo echt zo de pop eten geven.

Maar als jongens met de poppenwagens rijden,

gaan die ook achter elkaar rijden en op de duur is dat eigenlijk

een loopspelletje en die pop, die vliegt maar.

Daar zijn onze poppemies. Zijn ze wakker ?

Hebben ze goed geslapen, Bo ? - (BO) Ja.

(JUF AUDREY) Oei, oei. O, haar neus.

(JUF AUDREY) Ik probeer toch wel te stimuleren dat de jongens

niet altijd stoer moeten zijn en altijd in de autohoek moeten spelen,

want als ik dan zie dat het druk wordt in de autohoek of...

Dan doe ik ook jongens een schort aan en zeg ik:

Wie gaat er iets lekkers koken ? Ik heb al wat honger.

En de meisjes zeggen dan ook wel zo een keer iets stoers van:

Wij kunnen dat ook. Dan gaan ze een helm halen en een zaag

en dan beginnen ze overal te werken. Dus dat probeer ik te stimuleren.

(MIEKE MAERTEN) Er is natuurlijk niet 1 juiste manier om een jongen of meisje te zijn.

Allerlei invullingen zijn mogelijk en zeker bij kleuters.

In deze ontwikkelingsfase is dat zeker zo.

Ze proberen van alles uit. Ze experimenteren, tasten grenzen af

en dan is het belangrijk als leerkracht dat je ze niet belemmert

in die grenzen, dat je niet gaat hun wereld kleiner maken,

maar dat je ze van alles laat proberen.

Dat wil daarom niet zeggen dat genderstereotypen

geweerd moeten worden in de klas. Ze mogen ook echte jongens zijn

en echte meisjes zijn. Ook dat behoort bij die ontwikkelingsfase

en ook dat is oké.

(VOICE-OVER) Ook in de derde kleuterklas van basisschool De Pimpernel

mogen de kleuters hun genderidentiteit uitzoeken.

Het thema jongens-meisjes wordt niet uit de weg gegaan.

Integendeel, juf Tine brengt het ter sprake in een klasgesprek.

(JUF TINE) Safir, denk je dat dit werkje van een jongen is of van een meisje ?

(SAFIR) Een jongen. - (JUF) Is dat niet voor meisjes ?

(MEISJE) Jawel.

(JONGEN) Nee. - (JUF) Nee ?

Mogen meisjes er niet mee spelen ? - (JONGEN) Jawel.

(JUF TINE) Het verschil tussen jongens en meisjes leeft in de klas.

Kinderen hebben wel 'n eigen mening en komen er ook wel goed voor uit.

Er komen ook thema's aan bod die op 't eerste zicht

meer voor jongens gericht zijn, bijvoorbeeld het thema ridders.

Dat lijkt dan eerst voor jongens.

Prinsessen komen er natuurlijk ook bij,

dus dan spelen ze vaak mooi samen en dan zie je toch ook wel

dat jongens zich durven verkleden als een prinses of omgekeerd

en dat ze dat ook eens willen ontdekken van: Hoe doen zij dat ?

(MIEKE) Je kan als leerkracht best alle vormen

van jongens- en meisjesgedrag 'n plaats geven in je klas.

Het is niet omdat 'n jongen eens een prinsessenkleed aantrekt

in 'n fantasiespel dat hij geen echte jongen is

en het is niet omdat een meisje eens haar pop achteloos

achter zich aan sleept, dat ze geen echt meisje is.

Dus wat het precies inhoudt om een jongen te zijn of een meisje,

dat kan de kleuter zelf bepalen en op zijn eigen manier invullen.

(VOICE-OVER) In het Instituut Zusters Maricolen in Maldegem

deelt de directeur zijn klassen van het eerste jaar bewust in

op basis van geslacht. Hij maakt jongens- en meisjesklassen

als er tijdens 't schooljaar tuchtproblemen zijn

en voor vakken, zoals technologie en lichamelijke opvoeding,

zitten jongens en meisjes sowieso apart.

(DIRECTEUR) In een gemengde groep loopt 't soms fout

omdat meisjes iets vlugger evolueren dan jongens.

Dus jongens willen zich dan op 'n andere manier manifesteren

en daardoor is er soms wat minder aandacht in de klas

en vaak is het zo, als je hen dan uit elkaar haalt,

dat daar wel wat (AARZELT) positieve evolutie te merken is

aan één kant, zeker bij de meisjes, omdat die natuurlijk dan

in een iets rustigere groep zitten, maar ook voor de jongens

omdat die dan beter gevolgd kunnen worden,

dus wat kordater aangepakt kunnen worden en zo

't einde van 't jaar halen zonder grote problemen.

(MIEKE) Als je de jongens en meisjes gaat scheiden, zeg je in feite:

Alle meisjes zijn zo en alle jongens zo en da's natuurlijk niet waar.

Dus veel leerlingen gaan daar dan misschien, bij die methode,

uit de boot vallen. De beste manier om met deze verschillen om te gaan,

is om een zo gevarieerd mogelijk aanpak te verkiezen.

Je werkt met verschillende lesmethodes,

doet eens 'n groepswerk met iets waar er wat meer competitie in zit,

iets met veel creativiteit, iets meer talig en zo ben je zeker

dat je iedereen in de groep aanspreekt en dat iedereen

een methode vindt die het best bij zijn of haar talenten aansluit.

(DIRECTEUR) Je kan natuurlijk differentiëren, maar wanneer de problemen in de klas,

als het al geen sterke klas is en daar komen dan nog problemen

rond houding bij, dan is het makkelijker van

ergens hen op die manier wat op te splitsen

zodat je met specifieke aanpakken,

je differentiatie toch iets kan milderen

en op die manier dus een meer homogene groep kan creëren.

(MIEKE) Een klas is ook 'n beetje een spiegel van de maatschappij.

Het gaat in een school niet alleen om leerprestaties,

maar je leert sociale vaardigheden, je leert ook omgaan met elkaar

en als je die 2 klassen gaat scheiden, dan gaat

die belangrijke leerschool ook verloren.

Ik denk dat 't belangrijker is dat meisjes en jongens leren omgaan

met gelijkenissen en verschillen. In de echte wereld is het ook zo

en moeten ze ook leren omgaan met gelijkenissen en verschillen.

(VOICE-OVER) Je kan niet altijd 'n goede mix maken van meisjes en jongens in de klas.

Er zijn opleidingen in 't secundair waar geen enkele jongen voor kiest

en andere richtingen kampen met een echt meisjestekort.

Dat is ook zo in het Kito in Vilvoorde.

Ze bieden technische richtingen aan,

maar er schrijft zich zelden een meisje in.

De school doet er wel alles aan om dat te doen keren.

(DIRECTRICE) We proberen ook vrouwelijke leerkrachten aan te trekken

in die typische richtingen, elektriciteit, mechanica,

maar dat ligt niet zo voor de hand.

Anderzijds proberen we te werken met beeldmateriaal

zodat meisjes voor deze richtingen ook mee op de folder staan,

op de website in beeld komen,

en wij proberen ook via de onderwijsleerstijlentest

meisjes attent te maken op mogelijkheden in andere beroepen.

Ook de valkuilen, de problemen, maar ook de oplossingen.

En tenslotte, als vierde punt proberen we toch ook onze school

wat meer vrouwelijk aan te kleden, bijvoorbeeld bij een eetfestijn.

Ook meer bloemen in de onthaalruimte te zetten

en niet zuiver het secce karakter van de school.

(VOICE-OVER) Ze willen de school zachter maken en meer toegankelijk voor meisjes

en dat lijkt te lukken. Silvia zit in het zesde jaar

van de opleiding vrachtwagenchauffeur

als enig meisje tussen negen jongens.

(SILVIA) Ik koos voor de opleiding vrachtwagenchauffeur

omdat het me aansprak en ik vond het al van kinds af aan

heel stoer om die grote machines op de baan te zien

en ik wou dat ook later doen.

Ik zou het andere meisjes aanraden om deze richting te doen,

ook al is dit een soort jongensrichting,

maar als je deze richting echt wilt doen, zou ik er echt voor gaan,

ook al is de mentaliteit onder jongens een beetje anders,

maar op de duur sta je je mannetje, moet je je mannetje heel goed staan.

(MIEKE) Het is een goed initiatief om bij het werven van de leerlingen

en het voorstellen van de school rekening te houden daarmee

en roldoorbrekend te gaan werken, rolmodellen voor te stellen

in je taal, in je beeldvorming. Het niet-stereotype geslacht

erbij betrekken is 'n heel goed initiatief,

maar het echte werk gebeurt natuurlijk vooraf.

Dat begint al in de kleuterklas waar je dus dat beeld over:

Wat betekent 't om jongen of meisje te zijn ?

En wat kunnen jongens en meisjes of mannen en vrouwen zoal doen ?

Dat moet zo breed mogelijk gehouden worden.

(VOICE-OVER) Ook Stefanie koos voor 'n technische opleiding.

Ze weet al heel lang dat ze auto-inspecteur wil worden

en dus volgt ze de richting automechanica.

Dat is een bewuste keuze.

Ze heeft erover gepraat met haar ouders, kennissen en leraren.

(MIEKE MAERTEN) Een belangrijke taak is ook weggelegd voor de leerkracht

die de studiekeuzebegeleiding gaat doen.

Ook daar moet de leerkracht eens bij zichzelf nadenken van:

Wat zijn mijn eigen gendervooroordelen ?

Hoe denk ik daarover ? Ga ik mijn leerlingen begeleiden

in die of die richting omwille van hun vaardigheden en talenten

of denk ik bij mezelf misschien toch ook: Dit is een meisje,

dus is die richting het best voor haar geschikt.

Dit is een jongen. Misschien duw ik 'm beter in die richting.

(VOICE-OVER) Ook in 't hoger onderwijs kiezen meisjes en jongens

vaak nog voor een ander soort studierichting.

Meisjes kiezen voor onderwijs of zorgopleidingen

en jongens eerder voor exacte wetenschappen.

Dat merken ze ook in de Katholieke Hogeschool Limburg.

In de lerarenopleiding basisonderwijs

schreven vorig schooljaar tachtig jongens in en driehonderd meisjes,

maar slechts negen jongens studeerden af.

(DOCENT) Hoe komt het dat de jongens sneller afhaken dan meisjes ?

(JONGEN) Dat punctueel gedoe, dat ligt jongens gewoon niet echt.

Jongens doen gewoon, geen zever,

en hier is veel zever en weinig... minder doen.

(JONGEN) Omdat je hier veel bezig bent met taken maken, lessen maken,

werkstukken maken.

(JONGEN) Ook de structuur ontbreekt, want je moet zo veel doen.

Wat moet wanneer ? Bij dat werkstuk denk je: Dat doe ik straks wel

of dat doe ik volgende week. Er komt iets bij, nog iets,

en dan is het ineens: O, ik zit in de penarie.

(VOICE-OVER) Jongens voelen zich niet altijd goed in de vrouwelijke omgeving

van een lerarenopleiding. Om dat probleem aan te pakken,

organiseert de Hogeschool een jongenslunch

om te horen wat hun noden zijn

en er is 'n jongenscoach die hen helpt hun weg te vinden.

(DOCENT) Wij zorgen ervoor dat de jongens goed begeleid worden

en dat we de jongens bieden wat ze nodig hebben,

dus aan de ene kant heel veel structuur:

begeleiding bij plannen, begeleiding bij het maken van taken enzovoort,

maar ook aan de andere kant aandacht voor

wat die jongens zo bijzonder maakt, aandacht voor hun talenten.

(VOICE-OVER) In de reportage komen enkele tips aan bod

die je genderbewustzijn in de klas kunnen aanscherpen.

We zetten ze nog even op een rijtje.

Doorbreek traditionele rollenpatronen, ook in de kleuterklas

en erken alle vormen van jongens en meisjes zijn.

Maak geen groepen op basis van geslacht.

Laat jongens en meisjes zo veel mogelijk samenwerken

zodat ze leren omgaan met verschillen.

Voer een genderbewust studiekeuzebeleid.

Spoor leerlingen aan om te kiezen voor een studierichting

die aansluit bij hun talenten.

Zorg ervoor dat zowel jongens als meisjes

zich aangesproken voelen in de klas.

Meer informatie vind je in De Eerste Lijn-brochure en op klasse.be.